MeYou Training Manual – How to build peace among humans and towards nature (GR)

Download Here

Πρόλογος
Αυτό που πρόκειται να διαβάσετε είναι το εκπαιδευτικό εγχειρίδιο που προέκυψε από
την εμπειρία του προγράμματος Mediterranean Youth Versus Climate Crisis (2020-1-
IT03-KA205-01841) (www.meyouthclimatecrisis.eu), με τη συγχρηματοδότηση του
προγράμματος Erasmus+ της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συνεργασία με την Ιταλική
Εθνική Υπηρεσία Νεολαίας, βιωμένο και γραμμένο στα αγγλικά και στη συνέχεια
μεταφρασμένο σε όλες τις γλώσσες των συμμετεχόντων οργανισμών. Η ελπίδα μας
είναι ότι καταφέραμε να δημιουργήσουμε ένα συγκεκριμένο εκπαιδευτικό μοντέλο
που μπορεί να αναπαραχθεί σε διάφορα πλαίσια, φιλικό προς τους νέους, σχεδιασμένο
ειδικά για εργαζόμενους στον τομέα της νεολαίας και του περιβάλλοντος, ηγέτες νέων
και εθελοντών σχετικά με τη χρήση της μη βίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής
κρίσης και της κοινωνικής αδικίας.
Η μαθησιακή δραστηριότητα «Πώς να οικοδομήσουμε την ειρήνη μεταξύ των
ανθρώπων και προς τη φύση αποτελεί τον πυρήνα του προγράμματος» (“MeYou”).
Αυτή η διακρατική δραστηριότητα έχει ως στόχο να μεταφέρει στα στελέχη των
οργανώσεων και στους ηγέτες νεολαίας τη σημασία των «διαμεσολαβητών», των
«γεφυροποιών», των «αλτών τοίχων» και των «εξερευνητών συνόρων», για να
χρησιμοποιήσουμε τα λόγια του Alexander Langer. Οι ηγέτες νέων και τα
στελέχη/εθελοντές από όλη την Ευρώπη μπορούν να απολαύσουν μια ολοκληρωμένη
μαθησιακή εμπειρία, στόχος της οποίας είναι να τους ενδυναμώσει με τις γνώσεις, τις
δεξιότητες και τις στάσεις που απαιτούνται για την καταπολέμηση της κλιματικής
κρίσης με μη βίαιη προοπτική και τεχνικές.
Τρεις ενότητες θα διατυπωθούν ευκρινώς σε αυτό το εγχειρίδιο, καθώς και κατά τη
διάρκεια του προγράμματος MeYou:
1) Ειρήνη μέσα μας (ενθάρρυνση της ενδοσκόπησης και της ανάπτυξης της κριτικής
αυτοεξέτασης, της ενσυνειδητότητας, της ενσυναίσθησης και της συμπόνιας),
2) Ειρήνη με τη φύση (οικολογική βιωσιμότητα, σεβασμός των άλλων έμβιων όντων
και κλιματικός αφοπλισμός ως προϋπόθεση για τη σταθερότητα και την ειρήνη),
3) Ειρήνη με τους άλλους (κοινωνική συμμετοχή, συνηγορία και εμπλοκή στην
κοινωνία, πώς να ορίσετε μια μη βίαιη εκστρατεία).
Τα θέματα αυτά διερευνήθηκαν μέσω συνομιλιών με εμπειρογνώμονες και
επαγγελματίες, ομάδων εργασίας, δημιουργικών εργαστηρίων, ανταλλαγής απόψεων
κ.λπ., χρησιμοποιώντας τη μεγάλη κληρονομιά στον τομέα αυτό του Movimento
Nonviolento και των άλλων εταίρων. Οι μέθοδοι ακολουθούν τις αρχές της βιωματικής
μάθησης και της μη βίας και είναι συμμετοχικές και μαθητοκεντρικές.
Οι ενότητες της εκπαίδευσης καλύπτουν θέματα όπως: διαχείριση και
μετασχηματισμός των συγκρούσεων μέσω της μη βίας, αιτία και αποτέλεσμα της
κλιματικής κρίσης, Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) και Ατζέντα 2030, μη βίαιες
μέθοδοι για την αντιμετώπιση της αδικίας και πώς να οριστεί μια φιλική προς τους
νέους περιβαλλοντική εκστρατεία.
Αυτό που θέλουμε να τονίσουμε εδώ είναι ότι δεν πρόκειται για μια εκπαιδευτική
πρότασηαυτοτελή, αλλά αποτελεί έναν μόνο σπόνδυλο για την ανάπτυξη μη βίαιων
δράσεων της νεολαίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Για το λόγο αυτό,
πιστεύω ότι είναι χρήσιμο να σταθούμε, έστω και εν συντομία, στις φιλοσοφικές
βάσεις αυτής της εκπαιδευτικής πρότασης, χωρίς τις οποίες ο επείγων χαρακτήρας και
η δυναμική της θα μπορούσαν να φανούν ασαφείς.
Η ειρήνη και το κλίμα είναι δύο στόχοι της βιώσιμης ανάπτυξης που έχουν μια πιο
παγκόσμια εμβέλεια. Για το λόγο αυτό, κατά καιρούς η διασύνδεσή τους μοιάζει να
μας διαφεύγει και να αποφεύγει τις πολιτικές και ατομικές μας ευθύνες. Οι
διασυνδέσεις αυτές βρίσκονται, ωστόσο, στο επίκεντρο των μεγάλων προκλήσεων της
εποχής μας και πρέπει να αντιμετωπιστούν με επίγνωση, γνωρίζοντας ποιες διεργασίες
λαμβάνουν χώρα σήμερα και ποιες ενέργειες μπορούν να αναληφθούν στο δρόμο προς
τον αφοπλισμό.
Η Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC)
ορίζει την κλιματική αλλαγή ως: “μια αλλαγή του κλίματος που αποδίδεται άμεσα ή
έμμεσα στην ανθρώπινη δραστηριότητα, η οποία μεταβάλλει τη σύνθεση της
παγκόσμιας ατμόσφαιρας και η οποία προστίθεται στη φυσική κλιματική
μεταβλητότητα που παρατηρείται σε συγκρίσιμες χρονικές περιόδους”. Ωστόσο, θα
πρέπει να γνωρίζουμε ότι όταν μιλάμε για κλιματική αλλαγή ή, καλύτερα, για
κλιματική κρίση (ειδικά αν το κάνουμε με πολιτικούς όρους) εννοούμε την
εκφυλισμένη σχέση μεταξύ της ανθρώπινης ζωής και του πλανήτη: η κρίση δεν είναι
μόνο του κλίματος, αλλά της καπιταλιστικής κοινωνίας που προκαλεί και ενισχύει την
αλλαγή του. Για να μιλήσουμε τόσο αποτελεσματικά όσο η Ναόμι Κλάιν, ο κόσμος
καίγεται επειδή εμείς τον καίμε συθέμελα.
Σε αυτούς τους πανδημικούς καιρούς, με το Covid-19 να απειλεί να κατακλύσει τα
συστήματα υγείας σε όλο τον κόσμο, το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη
της Στοκχόλμης SIPRI δημοσίευσε επικαιροποιημένα στοιχεία για τις στρατιωτικές
δαπάνες για το 2019. Το SIPRI κατέγραψε αύξηση 3,6% σε σύγκριση με το 2018 με
ρεκόρ 1.917 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ή 259 δολάρια για κάθε κάτοικο του
πλανήτη. Η αύξηση αυτή δείχνει ότι ο κόσμος κατακλύζεται από μια κούρσα
εξοπλισμών προς όφελος των λίγων και κινδυνεύει να μας οδηγήσει σε παγκόσμια
καταστροφή. Δείχνει επίσης την τεράστια δύναμη των αμυντικών βιομηχανιών,
ιδιαίτερα στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, την Ασία και την Ωκεανία. Μόνο ο
στρατιωτικός προϋπολογισμός του ΝΑΤΟ φτάνει τα 1.035 δισεκατομμύρια δολάρια,
δηλαδή το 54% των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών. Στη Μέση Ανατολή – τη
μόνη περιοχή όπου οι στρατιωτικές δαπάνες μειώθηκαν το 2019 – οι τραγικές
συνέπειες των στρατιωτικοποιημένων συγκρούσεων είναι πολύ σαφείς. Τουλάχιστον
το ήμισυ αυτού του τεράστιου ποσού δαπανάται για στρατιωτική παραγωγή με
τεράστια παραγωγή CO2, αλλά αυτές οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα δεν
λαμβάνονται υπόψη από τους εθνικούς και διεθνείς στατιστικούς δείκτες για τη
βιώσιμη ανάπτυξη. Φυσικά, το ρεκόρ πηγαίνει στο Πεντάγωνο, το οποίο είναι επίσης
ο μεγαλύτερος καταναλωτής πετρελαίου στον κόσμο. Παρά το εξαιρετικά υψηλό
περιβαλλοντικό αποτύπωμά του, η συμβολή του αμερικανικού στρατού δεν
υπολογίζεται σωστά μεταξύ των εκπομπών των βιομηχανικών χωρών και εξαιρείται
από τους περιορισμούς που αποφασίστηκαν από τις συμφωνίες του Παρισιού του 2015.

Αυτό σημαίνει ότι αν οι εκπομπές που παράγονται από τον αμερικανικό στρατό
λαμβάνονταν δεόντως υπόψη, θα βρισκόμασταν ακόμη πιο μακριά από τον
καθορισμένο στόχο της συγκράτησης της θερμοκρασίας κατά 2°C αύξηση.
Μπροστά σε αυτή την “καταστροφική σύγκλιση”, όταν εξετάζουμε την κλιματική
αλλαγή, ο “ελέφαντας στο δωμάτιο” είναι το στρατιωτικό κατεστημένο με όλες τις
θεσμικές και ιδιωτικές εταιρείες που συνδέονται με αυτόν. Παρά τον αντίκτυπο που
έχουν οι πόλεμοι στο περιβάλλον και τους πληθυσμούς, το πιο λαμπρό ανθρώπινο
δυναμικό απασχολείται ή συνεταιρίζεται στον/με τον στρατιωτικό τομέα. Προκύπτει

ότι ο αγώνας κατά της κλιματικής αλλαγής γίνεται αν δεν ετοιμαστούν άλλοι πόλεμοι
και ότι δεν μπορεί να γίνει χωρίς συνεκτικές πολιτικές αφοπλισμού που να βασίζονται
στη μη βία.
Ακριβώς με την έννοια μιας κριτικής προοπτικής ικανής να ξεσκεπάσει αυτόν τον
δυσκίνητο ελέφαντα, θα ήθελα να εισάγω την έκφραση “κλιματικός αφοπλισμός”.
Εξάγω την έκφραση αυτή από τον”μονομερή αφοπλισμό” που είναι τόσο αγαπητός
στον Pietro Pinna (τον πρώτο Ιταλό αντιρρησία συνείδησης – για “λόγους συνείδησης
και μη βίας” -κατά τη στρατιωτική θητεία, στον οποίο οφείλω αυτόν και πολλά άλλα
από τη μη βίαιη πεποίθησή μου) και χρησιμοποιείται ευρέως από τον συγγραφέα Carlo
Cassola στην πολιτιστική και πολιτική του δέσμευση. Δεν υπάρχει πλέον η ανάγκη για
μια αισιόδοξη έκκληση προς έναν λαό και μια κυβέρνηση να κάνουν την “ηρωική”
επιλογή να μην υποκύψουν πλέον στον εκβιασμό της ένοπλης άμυνας και στη σπατάλη
πόρων που προκαλεί ο μιλιταρισμός. Σήμερα έχουμε την επίγνωση ότι οι επιπτώσεις
της κλιματικής αλλαγής θα επηρεάσουν τους πάντες. Δεν υπάρχει πλανήτης Β, λένε οι
νέοι σε όλο τον κόσμο. Τότε, η επιλογή την ώρα της κλιματικής κρίσης γίνεται
κλιματικός αφοπλισμός ή ανυπαρξία.
Αν κάποιος ήθελε να εντάξει τον κλιματικό αφοπλισμό στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030
του ΟΗΕ, τότε θα μπορούσε εν συντομία να πει ότι θα ήταν η πιο συνεκτική λογική
συνέπεια του αποσπάσματος που λέει: “Δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ανάπτυξη
χωρίς ειρήνη και ειρήνη χωρίς βιώσιμη ανάπτυξη”.
Τι εννοώ, πιο συγκεκριμένα, με τον κλιματικό αφοπλισμό; Τουλάχιστον τρία
πράγματα:

ένα πρόγραμμα ριζικά μετασχηματιστικών και συνεκτικών πολιτικών, το οποίο οι
ακτιβιστές και οι υπερασπιστές δικαιωμάτων μπορούν να χρησιμοποιήσουν όταν
συμμετέχουν [ή διεξάγουν] έργο συνηγορίας έναντι κυβερνήσεων, θεσμικών οργάνων
και του ιδιωτικού τομέα (αναφερόμενοι επίσης στο διεθνές πλαίσιο π.χ. Ατζέντα
2030),

μια ρεαλιστική προσέγγιση που μπορεί επίσης να επηρεάσει τη διαφάνεια, τις
μετρήσεις και τη λογοδοσία των πρωτοβουλιών για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την
καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής- και

ένα θεωρητικό μέσο για να συμβαδίζει με τα επιχειρήματα και την αφήγηση σχετικά
με την κλιματική κρίση του στρατιωτικού κατεστημένου και των καπιταλιστικών
επιχειρήσεων που συνδέονται με αυτόν.
Μεταξύ των συγκεκριμένων προτάσεων, πολλές βρίσκονται ήδη στην ατζέντα τόσο
των αντιμιλιταριστικών μη βίαιων όσο και των οικολογικών κινημάτων:
• να ξεκινήσει η διαδικασία οικολογικής μετατροπής των στρατιωτικών
δαπανών, διαθέτοντας τους πόρους που απελευθερώνονται έτσι σε όλες
εκείνες τις κοινωνικές δραστηριότητες που αποσκοπούν στο να “μην
αφήσουμε κανέναν πίσω”
• επικύρωση και τήρηση της εφαρμογής της Συνθήκης για την απαγόρευση των
πυρηνικών όπλων (TPNW)
• δημιουργία (όπου λείπουν) και επαρκής χρηματοδότηση του Σώματος Ειρήνης
και της Παγκόσμιας Δημόσιας Υπηρεσίας για την πρόληψη και τον
μετασχηματισμό των συγκρούσεων μέσω της μη βίας
• ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων με επίκεντρο την αρχή και τη μέθοδο
της μη βίας για την επίτευξη της κλιματικής δικαιοσύνης
• άμεση διακοπή του εμπορίου όπλων, ιδίως προς χώρες που βρίσκονται σε
σύγκρουση και δεν σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, χωρίς να κρύβονται
πίσω από εκφράσεις όπως “παράτυπη διακίνηση”.
• εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο των συστάσεων των ψηφισμάτων 1325/2000
“Γυναίκες, ειρήνη και ασφάλεια” και 2250/2015 “Νεολαία, ειρήνη και
ασφάλεια” του ΟΗΕ
• αποστρατιωτικοποίηση των συνόρων και αναγνώριση στο διεθνές δίκαιο της
κατηγορίας των “κλιματικών μεταναστών και προσφύγων”.
• προώθηση και χρηματοδότηση της έρευνας και των μελετών για την ειρήνη,
με έμφαση επίσης στην ανάπτυξη κατάλληλων στατιστικών στοιχείων
βιωσιμότητας και συνοχής των πολιτικών.
Πολλά άλλα πράγματα θα μπορούσαν να προστεθούν και να συζητηθούν, αλλά θα
σταματήσω εδώ για να είμαι σύντομος. Ωστόσο, το σημαντικό είναι να γίνουν καλά
και άμεσα, γιατί στο μεταξύ το στρατιωτικό κατεστημένο κινείται με όλη του την
πολιτική και οικονομική δύναμη για να έχει έναν αδιαμφισβήτητο ηγετικό ρόλο

απέναντι στην πλανητική έκτακτη ανάγκη και να διατηρήσει τον έλεγχο σε έναν κόσμο
που παλεύει με την κλιματική κρίση.
Η πρόταση του κλιματικού αφοπλισμού που στηρίζεται στη μη βία μας καλεί να δούμε
το σενάριο της κλιματικής κρίσης ως έναν καθρέφτη στον οποίο μπορούμε να δούμε
το καλύτερο ή το χειρότερο του εαυτού μας: αν το δούμε μέσα από τον φακό της
στρατιωτικοποίησης και του βιομηχανικού της κατεστημένου, θα δούμε τα χειρότερά
μας να αντανακλώνται, θα νιώσουμε μια επιτακτική ανάγκη για ασφάλεια, δεν θα
έχουμε τρόπο να φανταστούμε τίποτα άλλο εκτός από καταστροφές που πρέπει να
διορθωθούν σε μια διαρκή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αλλά αν είμαστε σε θέση να
δούμε αυτή την κατάσταση με τα γυαλιά του Γκάντι, τότε θα γίνει σαφές στις καρδιές
και στο μυαλό μας ότι ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός, ένας πιο δίκαιος, βιώσιμος
και ειρηνικός κόσμος στον οποίο οι νέοι είναι πραγματικά οι φορείς της αλλαγής.
Είμαστε πεπεισμένοι ότι η συν-οικοδόμηση ενός τέτοιου κόσμου χρειάζεται μια
τεράστια συλλογική προσπάθεια εκπαίδευσης και δράσης. Προσπαθούμε, έστω με
αυτό το εγχειρίδιο, να κάνουμε αυτό το λίγο που μας αναλογεί με την ελπίδα ότι και
οι άλλοι θα το παραλάβουν, θα το βελτιώσουν και θα το πολλαπλασιάσουν σε όλη την
Ευρώπη και στο εξωτερικό.
Daniele Taurino – Συντονιστής MeYou
Movimento Nonviolento

Inizia a scrivere il termine ricerca qua sopra e premi invio per iniziare la ricerca. Premi ESC per annullare.

Torna in alto